Anadolu’da Zeytinyağının Tarihi
Antik çağlardan beri bilinen zeytinin, ilk olarak nerede yetiştiği tam olarak bilinmese de Anadolu’nun güney, güneybatı ve batı gibi birçok bölgesinde yabani zeytin ormanlarının olması zeytinin ana yurdunun buralar olduğu fikrini güçlendirmektedir. Bilinen zeytincilik tarihi yaklaşık 7.000 yıl önce başlamış ve Anadolu’dan bütün dünyaya yayılmıştır. Mersin yakınlarındaki Yumuktepe’de yapılan kazılarda bulunan kömürleşmiş incir, badem ve zeytin çekirdeklerinden Neolitik dönemin başından itibaren zeytinin bu bölgede insanların besin kaynaklarından bir olduğu anlaşılmaktadır.

Anadolu toprakları zeytincilik ve zeytinyağı üretimi nedeniyle Osmanlı İmparatorluğu için önemli bir üretim ve ticaret merkezi olarak ön plana çıkmıştır. 19. yüzyılda Ayvalık’a yıllık 600 ticari geminin uğradığı ve birçok Avrupa ülkesinin bu ticaret ilişkisinden dolayı Ayvalık’ta I. Dünya Savaşı’na kadar konsolosluklarının bulunduğu bilinmektedir.

Zeytincilik, Cumhuriyet sonrası ülkemiz tarımının en önemli dallarından biri haline gelmiştir. 1929 yılında Atatürk’ün Yalova bölgesine yaptığı bir gezi sırasında zeytinciliğe gereken önemin verilmesine yönelik direktifleri doğrultusunda, ülkemizde bir zeytincilik seferberliği başlamış, bu sayede zeytincilik konusunda çalışmalar yapmak üzere 1937 yılında Bornova Zeytincilik Araştırma Enstitüsü kurulmuştur.

Günümüz Anadolu’sunda Zeytinyağı
Anadolu insanı yüzyıllardır dünyanın en kaliteli zeytinyağını üretmiştir. Dün olduğu gibi bugün de Anadolu kültüründe özel bir yeri olan zeytin ve zeytinyağı yaşamın önemli bir parçasıdır.
Türkiye’deki zeytin üretimindeki olumlu gelişmelere paralel olarak son yıllarda zeytin sıkma tesislerinin modernleşmesi, kapasitelerinin artması ve modern zeytinyağı işleme tesislerinin devreye girmesiyle birlikte zeytinyağı üretim miktarı ve kalitesinde de artış olmuştur.

Kaynak: Anadolu’da Zeytinyağı Kültürü; Dünü, Bugünü ve Geleceği / Fatma Gök