Devrimin Arka Planı

1861 yılında serflere özgürlüklerini veren ve çok sayıda reforma öncelik eden Rus Çarı II. Aleksandr 1 Mart 1881 günü Narodnaya Volya (Halkın İradesi) örgütü üyesi bir suikastçı tarafından öldürülür. Yerine geçen Çar III. Aleksandr imparatorluğu demir yumrukla yönetir. Devlet kurumlarını ve kiliseyi otokrasisine boyun eğdirir. 1894 yılında ölünce yerine oğlu II. Nikolay geçer. 1905 Devrimi sırasında başta Romanov Hanedanına mensup II. Nikolay bulunmaktaydı.

Rus-Japon Savaşı ile nüfuzu iyice sarsılan II. Nikolay, halkın sıkıntılarına çözüm üretemeyince kıvılcım olarak çıkan eylemler bir devrime dönüşmeye başladı. Rus-Japon Savaşı'nın kaybedilmesi sonucu iktidarın zayıflaması ve muhalefetin güç kazanması, bu devrime gerekli olan alanı sağladı. 

Devrimin Başlangıcı

1904 Aralık ayında Saint-Petersburg'da bulunan Putilov Fabrikasında başlayan grev ilk fitili ateşler. Diğer fabrikaların desteklemesi sonrası 80 bine yakın kişinin oluşturduğu eylem grubu, sendika önderlerinin Rus Çarına sıkıntılarını ve isteklerini iletebileceğini ve Çarın bunlara kulak vereceğini düşünür. Fakat Çarlık Ordusu askerleri "Kanlı Pazar" olarak anılacak bir güne damga vuran müdahaleler yaptı. 22 Ocak 1905 tarihinde binlerce kişi katledilecek ve Çarlık Ordusunun bu hamlesi devrimin asıl kıvılcımını ateşleyecekti. 

Bu kıvılcım Rus Çarlığı'nın birçok yerine ulaşınca halk, rejime karşı eylemler yapmaya başladı. Ayrılıkçı milliyetçi gruplar da eylemlere aktif katılım sağlayınca olaylar ciddi bopyutlara ulaştı. Kafkaslarda da patlak veren bu eylemler Azerbaycan ve Ermenistan'da kanlı çatışmalara sebep olur. Polonya'da ise 400 bine yakın işçi iş bırakır. 

Bu eylemler esnasında Çar'ın amcası Büyük Dük Sergei Aleksandroviç'in 4 Şubat 1905 tarihinde öldürülmesi ile Çarlık Rejimi, yeni haklar tanımaya razı olur. Devrim sürecinde Çarlık rejimi kimi özgürlükleri tanımak zorunda kalsa da ağır hapis ve idam cezalarını yoğunlukla kullanacak ve toplum üzerindeki baskısını hafifletmeyecektir. Özellikle 1906-1909 sürecinde binlece kişi idam edilecektir. Bu sayılar sadece idam edilen siviller içindir. Bunun yanı sıra ordu ve donanma bünyesinde yaşanan ayaklanmalar sonucunda gerçekleştirilen divanı harp mahkemelerinde binlerce asker idam edilmiş, ayaklanan köylü bölgelerine düzenlenen ve özellikle Sibirya, Kafkaslar ve Baltık bölgelerindeki cezalandırma seferlerinde sayısız köylü öldürülmüştür.

Rus Çarlığı egemenliğinde olan diğer ülkelerde de çıkan eylemler rejimi zayıflatmış olup, Çarlığın tarihe gömüleceği asıl devrime önayak olmuştur.  Özellikle işçi ve çiftçi kesimin bu eylemleri ve rejime karşı tutumları bölgede yeni bir dönemin başlamasına öncülük etmiştir.

Kaynak: Özgür Murat / Haber Merkezi