Halide Edip Adıvar, Türk edebiyatının önemli isimlerinden biri olarak sadece yurt içinde değil, yurt dışında da birçok çalışma ve çeviride imzası bulunmasıyla dikkat çekti. Adıvar, Türk kadınının vatanseverliği ve zekasıyla yabancı basın tarafından da ilgi gördü.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığının envanterinde yer alan haberlere göre, Halide Edip Adıvar, 1938 ve 1947 yıllarında yabancı basında yer aldı.

1938'de dünyanın en zeki 5 kadını arasında

Washington Daily News gazetesinin 31 Ağustos 1938 tarihli sayısında, Halide Edip Adıvar'ın Vassar Kadın Koleji tarafından "dünyanın en zeki 5 kadını" arasında gösterildiğine ilişkin haber yer aldı.

Haberde, Halide Edip Adıvar'ın "Paris'te yaşayan, Türk romancı, İstanbul Üniversitesi'nde eski profesör, üç kitabın yazarı ve 2 çocuk annesi" olduğu belirtildi.

Haberde ayrıca, Halide Edip Adıvar ile dünyanın en zeki kadınları arasında; Çin lideri Çan Kay Şek'in karısı Song Mey-ling, uluslararası işçi hareketi savunucularından, aktivist Angelica Balabanoff, ABD Başkanı Franklin Delano Roosevelt'in eşi Anna Eleanor Roosevelt ve Hindistan'ın bağımsızlık mücadelesinin önde gelen isimlerinden Sarojini Naidu'ya da yer verildi.

1947'de Atatürk devrimlerinin ardından Türk kadınının durumu

Brezilya'nın Sao Paulo şehrinde yayın yapan Estado de Sao Paulo gazetesinde, Ian Bevan'ın 19 Eylül 1947'de Halide Edip Adıvar ile yaptığı röportaja ilişkin makalesinin Fransızca tercümesi de yer aldı.

Makalede, Atatürk devrimlerinin ardından geçen 20 yılda, Türk kadınının "harem dönemine" kıyasla daha mutlu olup olmadığı sorusunun yanıtı arandı.

Halide Edip Adıvar, bu soru karşısında, reformların gerçekten gerekli olduğunu ve bugün Türk kadınlarının büyükannelerine kıyasla çok daha iyi yaşadığını belirtmişti.

Adıvar, "Türk kadınları, eski bir ulusun kalıntılarından yeni bir ulus yaratma gibi zorlu bir görevin bir kısmını yerine getirerek, kendi yeteneklerini kanıtladı." ifadelerini kullanmıştı.

Türk kadınının artık parlamentoda da milletvekili koltuğunun bulunduğuna işaret eden Adıvar, kadınların, hastanede kritik operasyonlarda cerrahlık görevi yürüttüğünü, üniversitelerde öğretim görevlisi olarak ve İstanbul Üniversitesinin tüm fakültelerinde öğrenci olarak eğitim hayatına katıldığını anlatmışt.

Adıvar, kadınların tüm mesleklere giriş yaptığını belirterek, şöyle devam etti:

• Ticaret ve sanayinin tüm kollarındalar, tarım ve madencilik endüstrisinde bilimsel yöntemlerin uygulanmasına yardım ettiler.
• Yakın zamana kadar "fikirsiz mahluklar" olarak görülen ve erkeklerin sohbetlerine katılmaya cesaret edemeyen kadınlar, bugün en iyi gazeteciler ve çağdaş romancılar arasında yer alıyor.

Halide Edip Adıvar'ın kadınların ekonomik özgürlüklerine ilişkin şu değerlendirmeleri de dikkati çekti:

• Kadınlar, ekonomik alana adım attıkları günden bu yana, onlara hiçbir kısıtlama yapılmadı.
• Kadınlar hep erkeklerle aynı maaşı elde ettiler ve evli ya da bekar olmaları onların iş bulmalarına engel olmadı.
• Hayatını kazanabilen kadın özgür kadındır ve özgürlük mutluluğun temel şartıdır.

Ian Bevan'ın izlenimleri

Ian Bevan, Halide Edip Adıvar'a ilişkin ilişkin izlenimlerini şöyle aktardı:

"Onu ilk gördüğüm andaki şaşkınlığımı hayal edebilirsiniz. Küçük, yumuşak sesli, gri saçlı, hayatı kitaplar ve edebiyat etrafında dönen bir kadın buldum.

Bu 64 yaşındaki narin kadına hayat veren ve ona, kendilerini bağlayan asırlık zincirlerden yurttaşlarını kurtarmak için çok önemli reformlar icra etmesini sağlayan ahlaki gücü anlamam çok zaman almadı.

Önümde, sorumun canlı bir cevabının olduğunu anlamam da çok zaman almadı. Çünkü Adıvar hanımefendi, ziyadesiyle mutlu bir kadın.

Sonuç

**Halide Edip Adıvar, Türk kadınının gücünün ve zekasının dünyaya duyuran önemli bir isimdi.